Zienswijze NedZero | Nationaal Programma Ruimte voor Defensie

Door de veranderende veiligheidssituatie in de wereld focust Defensie zich meer op het verdedigen van ons grondgebied en dat van onze NAVO-bondgenoten. Dat vereist een grotere, betere uitgeruste en goed geoefende krijgsmacht en meer ruimte, fysiek en indirect (bijvoorbeeld voor geluid en stikstof). Daarvoor brengt Defensie in kaart, via de nationale beleidsvisie, welke ruimte de krijgsmacht nodig heeft en nodig denkt te hebben in de toekomst in het breder kader van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD). De NWEA (inmiddels NedZero) heeft de volgende zienswijze ingediend ten behoeve van extra aandacht voor de energietransitie.

Utrecht, 12 februari 2024. Graag maakt de Nederlandse WindEnergie Associatie (NWEA) (inmiddels NedZero) gebruik van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de Notitie Reikwijdte en Detailniveau van Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. De NRD biedt een goed overzicht van de veranderende behoeftes van Defensie, en toont zich gevoelig voor het feit dat Nederland kampt met meerdere urgente ruimtelijke vraagstukken die elkaar vaak ook (fysiek) in de weg zitten. Koppelkansen, combinatiegebruik en inschikken is dus het devies!

Meerdere leden van NedZero dienen op eigen initiatief een zienswijze in. NedZero onderschrijft deze zienswijzen en verwijst daarnaar voor specifieke projecten en inzichten. Deze zienswijze is bedoeld als aanvulling hierop en als aanmoediging om het belang dat Defensie hecht in de NRD om te zetten in concrete inspanningen om slim, lenig en pragmatisch om te gaan met de diverse ruimtelijke opgaven in Nederland.

Vanuit onze achterban, de windenergiesector, willen wij graag extra onder de aandacht brengen dat de Energietransitie een cruciale rol vervult in het veiligstellen van een duurzame toekomst voor onze samenleving. Zonder ruim beschikbare, robuuste, schone energievoorziening valt de hoogtechnologische samenleving zoals we die kennen stil. Ons finale energiegebruik moet naar 100% CO2-arm (we zitten nu op 17%).

Creatieve planvorming nodig voor efficiënt ruimtegebruik

Windenergie ter zee en op land gaat de bulk van deze schone energie leveren, aangevuld met zonneenergie, kernenergie, geothermie, groen gas, waterstof en andere vormen van energieopwekking en opslag. Daar is ruimte voor nodig en deze ruimtebehoefte is deels onverenigbaar met die van Defensie. Met name laagvlieggebieden, oefenterreinen en landingsplaatsen voor helikopters zijn op het eerste gezicht geen goede match met windturbines in de directe omgeving. Ook defensieradars laten zich slecht combineren met windparken.

Tegelijkertijd zijn er met creatieve planvorming ook koppelkansen mogelijk die gelijktijdig de activiteiten van Defensie en van de Energietransitie kunnen steunen. Onzes inziens kan de belangenafweging tussen Energietransitie en ruimtebehoefte van Defensie optimaal worden ingevuld door rekening te houden met twee categorieën koppelkansen en twee ordenende principes:

Koppelkans 1: Defensie ‘huist in’ bij bestaande energie-infrastructuur

Een aantal activiteiten waarvoor Defensie ruimte zoekt, stelt weinig eisen aan de kwaliteit van de omgeving. Het is het overwegen waard om voor deze behoeften de nabijheid van bijvoorbeeld bestaande windparken op te zoeken. Deze liggen veelal in landelijk gebied met een open karakter, met relatief weinig omwonenden, en bevatten al een veiligheids- en geluidscontour rondom. Elke Defensiebehoefte die in of direct naastgelegen deze windparken aan kan worden ingevuld, maakt nuttig gebruik van ruimte die sowieso niet geschikt kan worden gemaakt voor bijvoorbeeld bewoning of ruige natuur (trekt vogelslachtoffers aan en hoge bomen zitten de opbrengst van turbines in de weg).

Aandachtspunten hierbij zijn wel:

Voor de maritieme activiteiten van Defensie willen we erop wijzen dat de verdere uitbouw van het areaal windenergie op zee nieuwe eisen stelt aan havens en de (internationale) toeleveringsketen. Wellicht dat het vergroten en uitdiepen van bestaande havens ook nieuwe planologische kansen biedt voor Defensie, waarbij de behoefte aan ruimte en terreinveiligheid kan worden gedeeld. NedZero heeft goede ervaringen met Defensie met betrekking tot zoekgebied 4, waar Defensie het behoud van oefengebied EHD42 en duurzaamheid wil borgen door samen na te gaan welke afspraken nodig zijn om een windpark in dit gebied te creëren met behoud van het oefengebied.

Koppelkans 2: Defensie ontwerpt energie-infrastructuur mee bij het innemen van nieuwe ruimte

Ook Defensie zal voor een belangrijk deel elektrificeren, en dat noopt tot nieuwe (zware)
elektriciteitsaansluitingen op Defensielocaties. Met de huidige problematiek van netcongestie valt op dat vlak vertraging te verwachten. Het zou daarom goed zijn als Defensie werk maakt van het zelf opwekken van energie op eigen terrein. Met windmolens waar mogelijk, met zonnepanelen op daken en gevels en met ruimte voor leidingen en transformatorstations die eventueel meer bedienen dan alleen de defensielocatie zelf. Aandachtspunt hierbij is wel dat energie-infrastructuur onderhouden en gerepareerd moet kunnen worden. Op deze manier kan Defensie tenminste voor een deel de teloorgang van opwekpotentieel compenseren die gepaard gaat met het vaststellen van nieuwe laagvlieggebieden en andere activiteiten, voor zover deze het ontwikkelen van nieuwe duurzame energieprojecten verhinderen.

Advies is daarom: beredeneer in de verdere uitwerking van de NRD wat een vergroening van de krijgsmacht, met name in de vorm van hernieuwbare energie, kan betekenen. Zowel om de footprint van de krijgsmacht te verkleinen als mogelijkheid om bij crisissituaties onafhankelijker te kunnen opereren.

Ordenend principe 1: Coördinatie met andere ministeries en hun ruimtelijke plannen

Op meerdere beleidsterreinen zijn landelijke planologische en ordenende processen gaande. Specifiek voor de Energietransitie zijn het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NPRES), het Nationaal Programma Energiesysteem (NPE) en Programma Energie Hoofdinfrastructuur (PEH) van belang. Voor andere domeinen als woningbouw, mobiliteit, ruimte voor water en natuur zijn ook landelijke plannen gepubliceerd of in de maak. We hebben er vertrouwen in dat er op ministerieel niveau voldoende afstemming zal zijn.

Wel vragen we extra aandacht voor provinciaal en gemeentelijk ruimtelijk beleid, specifiek waar het zoekgebieden voor windenergie betreft. Deze zoekgebieden komen soms onder grote druk en polarisatie tot stand, en als deze worden doorkruist door plannen van Defensie is de schade aan dat proces niet te overzien. Dat zou helemaal wrang zijn als Defensie uiteindelijk toch voor een andere optie kiest. Voorzichtigheid en diplomatie zijn dus geboden!

Ordenend principe 2: Defensie doet een ultieme poging om zoveel mogelijk zoekgebieden voor energieopwekking te ontzien, en neemt het opwekpotentieel van een specifiek zoekgebied nadrukkelijk mee in de belangenafweging

Als het onontkoombaar is dat een zoekgebied voor duurzame energie in beeld komt voor activiteiten van Defensie en koppelkansen zijn niet mogelijk, dan vragen we met klem om mee te wegen in de afweging:

In gevallen waar meerdere zoekgebieden van Defensie overlappen met windzoekgebieden, vraagt NedZero om te kiezen voor de gebieden die het makkelijkst regionaal kunnen worden gecompenseerd.

Aanvullende suggesties en vragen

NedZero hoopt dat het Ministerie van Defensie deze zienswijze leest als een uitnodiging om de verdere dialoog te voeren, en ziet uit naar een eventueel vruchtbaar overleg.

Met vriendelijke groet,
Paul van Egmond
Branchespecialist wind op land, NedZero

Bekijk al het nieuws

Ontdek de voordelen van het NedZero Lidmaatschap

Meer informatie

Wij zijn NedZero, de branchevereniging voor windenergie.

Arthur van Schendelstraat 600
3511 MJ Utrecht

Contact
Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws:

Inschrijven
Volg ons
Privacyverklaring Disclaimer